06:48 ICT Thứ sáu, 20/10/2017

Menu

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 6


Hôm nayHôm nay : 256

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 10049

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 131251

Thăm dò ý kiến

Bảo tàng tỉnh Kon Tum có gì đặc biệt?

Cảnh quan, không gian đẹp?

Hiện vật trưng bày phong phú?

Tất cả các ý trên

Trang nhất » Trang chủ » Hoạt động nghiên cứu » Các bài viết khác

Tà Pót nỗi dậy và phong trào đồng khởi tại Kon Tum năm 1960

Thứ tư - 28/09/2016 13:44
 
Tại Kon Tum, địch liên tục càn quét các vùng căn cứ cũ, đặc biệt là biên giới Việt - Lào và vùng H40. Vì đó là cửa ngõ nối dọc Trường Sơn ra miền Bắc, đầu mối các đường giao thông về căn cứ của khu V và các tỉnh miền Trung. Chúng đóng một loạt đồn bốt ở Đăk Tả, Đăk Rú, Đăk Pung, Tà Pót để án ngữ, ngăn chặn và làm bàn đạp phá sâu vào căn cứ 2 huyện H30 và H40 (Đăk Glei).
   
  

Bà Y Ngah - Một trong những người lãnh đạo và cùng dân làng Tà Pót nổi dậy ngày 7.9.1960
 
Ở các vùng phía sau chúng cũng ra sức càn quét, bắt, giết, truy tìm những cán bộ cách mạng nằm vùng,  những người kháng chiến cũ. Trước tình hình trên, từ giữa năm 1958, Liên Khu uỷ V đề ra phương hướng:  Xây dựng Tây Nguyên và miền núi các tỉnh thành căn cứ cách mạng, bước đầu xây dựng lực lượng vũ trang và nửa vũ trang ở miền núi để làm nhiệm vụ tự vệ, bảo vệ căn cứ, bảo vệ cán bộ .
        Tiếp thu chủ trương cấp trên, cuối năm 1958, Ban cán sự tỉnh Kon Tum đã đề ra nhiệm vụ xây dựng lực lượng tự vệ, lực lượng vũ trang, bố phòng chống địch càn quét. Trong các vùng căn cứ, Đảng bộ và nhân dân bắt tay vào xây dựng các đội tự vệ ở các làng, động viên thanh niên nam nữ gia nhập bộ đội, giao liên, đội vũ trang công tác. Cán bộ và du kích đào số súng đạn đã được chôn dấu thời kỳ 1954-1955lên lau chùi sửa chữa trang bị cho bộ đội và các đội công tác.
Tháng 1/1959, Ban chấp hành TW Đảng khoá 2 họp ra nghị quyết 15 về đường lối cách mạng ở miền Nam. Nghị quyết nêu rõ, con đường cách mạng Việt nam ở miền Nam không có con đường nào khác là con đường bạo lực, lấy sức mạnh bạo lực của quần chúng, dựa vào lực lượng của quần chúng là chủ yếu, kết hợp với lực lượng vũ trang để đánh đổ chính quyền thống trị của đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai, giành chính quyền về tay nhân dân...
Tháng 8/1959, Tỉnh uỷ Kon Tum tiếp thu Nghị quyết TW 15, bàn chương trình hành động, tổ chức học tập cho toàn thể cán bộ đảng viên, và động viên chính trị trong các tầng lớp nhân dân trong thời ký cách mạng mới.
 
Tà Pót nổi dậy mở đầu phong trào đồng khởi ở Kon Tum
         Nằm trong tình hình chung cả nước, thời kỳ 1954-1959, trên địa bàn Kon Tum, địch đã giết hại nhiều cán bộ cách mạng và biết bao người dân vô tội. Ở vùng H40 địch đã giết hại dã man một số cán bộ và quần chúng yêu nước. Anh Chính, anh Khởi, anh Gia, anh Lý  những cán bộ nằm vùng lần lượt hy sinh.Ở làng Tà Pót, chúng vào làng bắt nhân dân học tố cộng, anh A Gea chống lại không đi đã bị chúng vào nhà bắn chết. Chúng càn vào các vùng Đông Lốc, Tà Pót, Wông Khen .... đốt phá nương rẫy, bắn giết, đốt phá cướp trâu  bò, heo gà, thóc gạo của đồng bào.  Tức nước vỡ bờ, chính sự tàn bạo của kẻ thù buộc người dân phải đứng lên. Nhân đân  trong vùng H40 đã tự trang bị gươm giáo, vũ khí  xin huyện cho dùng vũ lực nổi dậy đánh trả. Trước tình hình sôi sục của quần chúng, lãnh đạo huyện thấy cần lãnh đạo, tổ chức cho nhân dân nổi dậy tấn công lại địch.
           Ngày 2/9/1960, huyện tổ chức mít tinh kỷ niệm ngày Quốc khánh, đồng thời bàn việc đấu tranh vũ trang trong thời gian tới. Làng Tà Pót quyết tâm xin nổi dậy trước. Ban cán sự huyện đồng ý và vạch kế hoạch cụ thể cho Tà Pót nổi dậy, đồng chí Trần Đình Chi được phân công chỉ đạo. Các đồng chí Ba Thôn, A Bốn, A Lút, Y Ngah được giao nhiệm vụ trực tiếp bàn bạc với dân và trực tiếp chỉ huy.

 
 Tranh gò đồng: Cuộc đấu tranh của dân làng Tà Pót
          Trưa ngày 7/9/1960, 4 tên lính ở đồn Tà Pót do tên Tụi dẫn đầu mang theo một khẩu súng trường, 1 súng ngắn, lựu đạn và còng số 8 vào làng Tà Pót bắt dân vào đồn đi xâu. Chúng đe doạ nếu không đủ 50 người đi xâu thì chúng giết hết cả làng. Bức xúc của dân làng đã lên đến đỉnh điểm.  Đã được bí mật thống nhất trước, dân làng  mời địch vào các nhà để ăn mía, uống rượu, phân tán chúng ra mà diệt. Khi cả 4 tên đã vào các nhà, lập tức mỗi tên lính bị một thanh niên kèm sát quật ngã tước vũ khí. Ba tên bị tiêu diệt, một tên chạy thoát. Riêng tên Tụi, khi bị quật ngã, vẫn cố rút lựu đạn thả xuống sàn nhà hòng tẩu thoát. một thanh niên lập tức nhặt lựu đạn quăng ra sân. Chị Y Ngah xông vào ôm lấy tên Tụi cho chồng chị chặt đầu. Sau khi tiêu diệt địch, dân làng Tà Pót rút vào rừng sống bất hợp pháp, thực hiện bố phòng vũ trang chống địch.            
         Cuộc nổi dậy ngày 7/9/1960 của dân làng Tà Pót là đỉnh cao của phong trào quần chúng nổi dậy và chuyển lên thế đấu tranh vũ trang tấn công tiêu diệt địch. Đó cũng là cuộc nổi dậy mở đầu cho phong trào đồng khởi và ở huyện H40 (Đăk glây) cũng như toàn tỉnh Kon Tum.
 
Kon Tum Đồng khởi.
 
       Cũng trong thời gian đó, tháng 10/1960,  thực hiện Nghị quyết TW, Liên khu uỷ 5 chủ trương mở đợt hoạt động vũ trang toàn khu, phát động quần chúng phá kìm kẹp, mở rộng căn cứ, rút thanh niên xây dựng lực lượng. Tỉnh uỷ Kon Tum xác định trên địa bàn tỉnh hướng tấn công chính trong đợt hoạt động là các huyện H40 và H30; Hướng phối hợp là các vùng Măng đen, Măng Bút (H29).
        Thực hiện chủ trương của Tỉnh uỷ, đêm 20 rạng 21 tháng 10/1960 lực lượng vũ trang của khu và tỉnh đồng loạt tấn công tiêu diệt địch. chỉ trong một đêm 6 đồn Đăk Tảh, Đăk Rú, Đăk Glei, Đăk Bung, Măng Đen, Măng Bút bị bức rút.  Chúng ta đã diệt và bắt trên 300 tên địch. Cùng thời gian đó, các đội công tác các huyện đã hỗ trợ cho nhân dân phá các khu dồn, phá kìm kẹp tại các vùng dọc quốc lộ 14, 24, xung quanh đăk Pét, Đăk Xút, Quận lỵ Đăk Tô và Tu Mơ Rông.
       Toàn bộ 250 làng với trên 40 nghìn dân vùng căn cứ nhất tề nổi dậy xoá bỏ bộ máy nguỵ quyền, cắt đứt quan hệ với địch, chuyển lên vũ trang bố phòng chống địch. Núi rừng Kon Tum chuyển động trong phong trào đồng khởi.
        Ngày đó ở vùng H40 có bài hát K đọ  mà thanh niên thường hát để nói lên không khí những ngày cả núi rừng Kon Tum chuyển động, đứng lên đồng khởi đêm 20 rạng 21 tháng 10/1960:
Thanh niên pui kong ( Thanh niên núi rừng)
Ma vưng y ong nhih   (Chớ quên nhà cửa)
Reo đưng chống Mỹ ( Đứng lên chống Mỹ)
Xôh xeng chống Diệm ( Gắng sức chống Diệm)
Plah yah nrao đồn  ( Đánh được 6 đồn)....
 

Tác giả bài viết: BTKT

Những tin mới hơn

 

Giới thiệu

Bảo tàng Kon Tum - Quá trình hình thành và phát triển

Giới thiệu chung: Bảo Tàng tỉnh trực thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Kon Tum. Được thành lập năm 1998, trên cơ sở tách bộ phận Bảo tàng thuộc “Trung tâm Bảo tàng và Thư viện tỉnh” thành lập đơn vị Bảo tàng tổng hợp tỉnh theo quyết định số: 12/1998/ QĐ- UB, ngày 11 tháng 2 năm 1998. Năm 2009,...

Video chọn lọc